Een goed gebalanceerd ventilatiesysteem op ruimteniveau in zorggebouwen vereist een andere manier van ontwerpen. Ventilatielucht uit een kamer mag niet in de gang terechtkomen, maar moet via een eigen sanitaire ruimte worden afgezogen. Ventilatielucht wordt nu de kamers ingeblazen en komt door overdruk in de gang terecht, waar hij in het afzuigkanaal verdwijnt. En vaker nog gebeurt het andersom, waarbij de kamers op onderdruk staan en via de gangen wordt toegevoerd. Ventilatielucht uit een kamer mag niet in de gang terechtkomen.
Met kamers op onderdruk wordt voorkomen dat bewonersluchtjes in de gemeenschappelijke gangen terechtkomen. “Dat is een heel logische keuze, maar nu geeft het een risico omdat ook besmettingen naar binnen kunnen worden gezogen.” Bij nieuwe gebouwen moet dit ontwerp daarom in de prullenbak verdwijnen. In het ontwerp moeten toevoer en afvoer per kamer in balans zijn. Verhoging van het debiet is noodzakelijk, “zodat je de lucht in de kamer verdunt en je minder geuren hebt.” En ook de gang moet goede ventilatie krijgen. “Ga hem als een serieuze ruimte beschouwen met eigen toevoer en afvoer. Er loopt personeel in rond, er gebeurt daar van alles.”
Voor gemeenschappelijke ruimtes zoals een woonkamer geldt een luchthoeveelheid van zo’n 40 tot 50 kuub per persoon. Dit komt overeen met de hoeveelheid die veelal ook bij het ontwerp van kantoren wordt aangehouden en het is ongeveer het dubbele van de minimumeisen in het Bouwbesluit. “Omdat bewoners vaak grote delen van de dag in de gezamenlijke woonkamer verblijven, is het van belang om het ventilatievoud goed af te stemmen op het daadwerkelijke gebruik en de bezetting van de ruimte. Inclusief bezoekers en personeel.”
Recirculatie van lucht op centraal niveau komt in oudere gebouwen “bij uitzondering nog voor”. Het was vroeger een effectieve manier om de energieverliezen door ventilatie te verminderen, aldus Brouwer. “Het was gebruikelijk om 50 procent retourlucht bij te mengen. Op zich geen gek idee. Alle afgezogen lucht is niet zuurstofarm of vies, want niet alle ruimtes worden tegelijkertijd gebruikt. Het is heel energiezuinig.” Bij vervanging van de oude luchtbehandelingskast is de recirculatiesectie vaak al buitenspel gezet en vervangen door echte warmteterugwinning. “Het is nu aan het uitsterven.” Overigens hoeft recirculatie met een centraal opgesteld luchtbehandelingssysteem niet per definitie meteen te worden gesloopt. “Als je maar zorgt voor goede verse luchttoevoer.”
